ARAŞTIRICILARIN BİLİMSEL BAŞARILARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE YENİ ÖLÇÜTLER

h- FAKTÖRÜ

(Kimyacılarımızla ilgili bir Deneme)

 

(Prof. Dr. Mehmet Doğan, Cumhuriyet Bilim Teknik Dergisi 3 Aralık 2005 sayı 976, sayfa 8-9 da yayınlandı, ek yayına gönderildi)

         

         Dünyada prestijli merkezler ve üniversitelerde ödüllendirmeler ve seçimli atamalarda kullanılmak üzere araştırıcı ve bilim insanlarının bilimsel başarılarının değerlendirilmesi için yeni ölçütler belirlenmektedir. Ülkemizde yakın bir zaman öncesine kadar bilimsel yayınların ne olduğu ve ne tür yayınların bilimsel bir anlam ifade ettiği bile bilinmezken, artık bizim bilimcilerimiz uluslar arası ölçütlerde bilim yapmağa başlamışlardır. Sayıları tüm öğretim üyelerine oranla çok düşük olsa da ülkemiz kaynaklı bilimsel yayın sayımız sürekli artmaktadır. Günümüzde herkes atıf indekslerince taranan ve dünyaya duyulan yayınların önemli olduğunu anlamışlardır. Ancak bu yayınların nasıl değerlendirileceği ve önemlerinden daha çok sayıların çoğalması daha öne çıkmaktadır. Her geçen gün başta ABD olmak üzere bilimde de başarılı batı Avrupa ülkelerinde yayınların ve bilimsel başarıların hangi ölçütlere göre ve nasıl değerlendirileceği üzerinde de durulmaktadır. Ülkemizde de bilimsel yayınların sayısı önemli derecede arttığına göre, artık bu tür ölçütler de tartışılabilmelidir.

Bu tür tartışmalar sadece küçük gruplar arasında yapılırken ve birkaç kişinin TÜBİTAK ve TUBA konferanslarında verdiği bilgilerle sınırlı kalırken, son ulusal kimya toplantısına davetli konuşmacı olarak çağırılan Prof. BM Baysal tarafından ilginç bir tebliğle dile getirilmiştir (1). Sayın Baysal bu konuşmasında dünyada son yıllarda en ilgi gören ölçütün bilimcinin h-Faktörü olduğunu bildirmiştir. “Nature” dergisinde de 2005 yılında bu konuda bir makale yayınlandı (2).

Sayın hocamız B. Baysal 19 Kasım 2005 tarihli CBT sayfa 10 da bu yeni faktöre göre en başarılı 23 bilim insanlarımızı tanıtmış ve h-faktörünün önemini anlatmıştır.

h- Değeri tüm yayınlarından kaçının bu değer üzerinde atıf aldığı şeklinde basitleştirilebilir. h-Faktörü bir bilimcinin yaptığı yayınların aldıkları atıflarının değişik bir ifadesi olan bir değer olup tüm yayınlarından kaçının bu değerin üzerinde atıf aldığını göstermektedir. Örnek olarak A kişisinin 100 yayını olsa ve bunlardan 20 tanesi 20’nin üzerinde atıf almışsa h-değeri=20, B kişisinin de 21 yayını olsa ve bunların 20 si 20’nin üzerinde atıf alsa bu kişinin de h-Değeri=20 dir.

Bu ölçütün en çok tartışılabilecek yönü bize göre toplam atıf sayısı dikkate alınmadan salt h-faktörüne bakarak o kişiyi değerlendirmenin sakıncasıdır. Örnek olarak C kişisi 200 yayın yapsa bunun bir yayını 500, bir yayını 450, başka yayınları 250–150, 25, 30 vb şeklinde atıflar alarak sadece 20 yayını 20 ve üzeri atıf almışsa bu kişinin h- değeri de 20 olurken, D kişisinin aldığı en yüksek atıflar 35, 34, 33...21, 21, 20 vb gibi çok az olsa bile 20 yayını 20’nin üzerinde atıf yapsa yine h–değerinin 20 olmasıdır. Ancak yine de tarafsız ve iyi bir ölçüt görünmektedir. Örnek NKA 78 yayını var 3 makalesi sıra ile 119, 116, 96 atıf almış 20 üzeri 16 makale almış. h- değeri 17, X şahsı 165 makale yayınlamış 20 üzeri atıf 3 makalesi almış. h-sayısı 12, yani yayın sayısı birinciden çok yüksek olduğu halde h-Faktörü daha düşük olmaktadır. Bu sonuç ise bizce normal görülebilmektedir. Yukarıdaki öngörümüz sanal bir durum olup, pratikte olmayabilir.

Sadece çok sayıda yayın yapmak değil, kaliteli yayın daha önem kazanmaktadır. Einstein bile 5 makalesi ile 2 Nobel ödülü almıştır. Örnek: Toplam yayın sayısı az olan EE’nin atıfları 27 yayına 634 atıf alırken, 100 den çok yayını olan Y toplam 300 atıf alabilmiştir. Belki de h-Değeri yanında toplam atıf sayısı ve en çok atıf alan makalelerinden bir kaçı verilerek daha sağlıklı bir değerlendirme de yapılabilir.

Bu açıklama ışığında ek listede tanınmış kimyacılarımızın 30 Ekim 15 Kasım 2005 tarihleri arasında Hacettepe Kütüphanesi E-Kaynaklarında ulaşıma açık olan WoS “Web of Science” taranarak toplam SCI'de ki yayın sayıları ve h-değerleri aşağıda verilmiştir. Yukarıdaki sakıncayı ve eksikliği gidermek için toplam atıfı saptamak ve kişisel atıfları ayıklamak zor olduğundan bunun yerine o kişilerin en yüksek atıf alan 3 makaleleri de verilmiştir.

Listemizin eksikliği kendi kendine verilen atıflar (self citation) zorluğu nedeniyle düşülmemiştir. Ancak uluslar arası kriterlere göre % 20 kendi atıfı normaldir. Sayın Baysal (1), konuşmasında ülkemizde kendisine atıfın % 30-35 arasında olduğunu ifade etmiş ve normal görmüştür. Listenin 2. eksikliği 1970-2005 yılları arası taramanın yapılmış olması olup, 65 yaş altındakiler için bu bir eksiklik getirmez. Emekli öğretim üyelerimizin eski yayınlarına da ayrıca ulaşıldı. 3. Eksikliği ise tüm kimyacılar taranamamış olduğu gibi kişilerin alınganlığı düşünüldüğünden az sayılı bazı isimler de listeye alınmamıştır.

Bilimcilerin h-Faktörü ile değerlendirilmesi dünyanın en önemli bilim dergisi “Natura”da da tartışılmıştır. Bu tartışmada Hirsch’e 20 yıl çalışan ve h=20 ve üzeri olan bir bilimci için “saygın bilim adamı”, h=12 ve üzeri için de “yeterli” (good enough) ifadesini kullanmıştır (2). Gerçi aynı yazıda dünyanın en önde fizikçilerinden Ed Witten 110, Marvin Kohen 94, Philip Anderson 91, Manuel Cardona 86, M. C. de Gennes 79, Frank Wilczek 68, ve David Gross 66 h-değerlerine sahiptirler. Bu bilimcilere göre bilimcilerimiz halen yeterli düzeyde görülmeyebilir. Ancak 30 yıl önce doğru dürüst yurt dışı yayın yapan bilimcimizin olmadığı düşünülürse büyük başarıya ulaştığımız söylenebilir. Yurdumuzda kimyacıların durumu çok iyi sayılabilir. Hirsh’in ölçülerine göre en az 11 kimyacımız iyi, 9 kimyacımız bu değere çok yakın, 26 kimyacımızın da yeterli olması sevindiricidir. Gerçekte bu sayılar yukarıda açıklanan nedenlerle daha fazla olabilir.

                Önemli açıklama:

WoS’da sadece SCI tarafından taranan dergilerde yayınlarda verilen atıflar yer almaktadır. Bazı bilimcilerimize ders kitapları, el altı kitaplarda (Handbook) da atıflar yapılmaktadır. Bu daha büyük başarıdır. Bu liste kısa sürede oluşturulduğundan hata yapılmış ve bazı isimler unutulmuş olabilir. Lütfen sizinle ilgili hata yapılmışsa, gerçekten daha az verilmişse alınmayınız. Bu yanlışlık, eksiklikten daha çok isim benzerliğinden kaynaklanan fazlalık da olabilir. SCI kapsamındaki dergilerde yayınınız daha çok olabilir. Ama bazı yıllar o dergi SCI tarafından taranmadığından WoS da yer almamış olabilir. Tüm kişilere ait bilgiler aynı kaynaktan alındığından bu durum herkes için geçerlidir. h faktörü düşük olanlar da alınmasın. Onların da başarılı hizmetleri olabilir. Unutulanlar varsa kendileri de bildirmeleri halinde bu liste tamamlanabilir. Maalesef ülkemizdeki E. Kilic, M. Ozturk, A. Gul, M. Korkmaz, A.Demir, M. Alkan gibi bazı benzer isimlerde çok sayıda ve farklı bilim alanında yayın yapanlar olduğundan kimyacıların seçimi yapılamamış, az sayıda kişi için ise N-X şeklinde kimyacıya ait tahmini değerleri verilmiştir. h-faktörü örnek olarak 11–12 gibi 2 sayı ile verilenler ise 11 atıf üzerinde atıf alan 12 makalesi olduğunu göstermektedir.

Yayın tek ölçü değildir. E. Yurtseven yayına da dönüşen bir konuşmasında kimya profesörlerimizin % 50’ den fazlasının son 10 yılda ya hiç yayın yapmadığını, ya da sadece 1 yayın yaptığını söylemişti. Sevindirici olan nokta, artık gençlerimiz tüm üniversitelerimizde yayın yapmaya yönelmişlerdir. Ülkemizdeki genç kuşağın biz eski kuşağa göre çok daha başarılı olması sevindiricidir. Ülkemizde yayın sayısındaki artış genç nesille daha da ivmeli sürecektir. Özellikle genç bilimcilerimizin h-değerleri zamanla hızla artacaktır. Özellikle araştırmaya ayrılan kaynakların zorunlu olarak artırılması, AB-FP destekleri ve yurt dışı ortak çalışmalarla yayınlar ve h-faktörleri daha da yükselecektir. Umarız teknolojik ve bilimsel düşünce düzeyimizi de yükseltmede başarılı olurlar. Biz yaşlı kuşağa düşen görev, gençlerimizin AB-ÇP projelerin katılmalarını teşvik etmek, onlara yol göstermek olmalıdır.

Listede yer alan yüksek h-değerli öğretim elemanları incelendiğinde dikkati çeken ilginç bir nokta, belirli gruplardan aynı yayınla çok kişinin yer alması olup bu olumsuz değildir. Örnek olarak listede yer alan V. Ahsen, A. Gül, A. Akar ve Y Gök, Ö. Bekaroğlu’nun, A. Denizli, A. Tuncel, M. Gümüşdereli ve E. B. Denkbas, E. Pişkin’in; ODTU’de görevli polimerciler BM Baysal ve U. Akbulut’un, İTU’dekiler Y. Yağcı’nın, bazıları O. Güven’in, bazı organikçiler M. Balcı’nın, A. Türker, L. Elçi ve M. Soylak M. Doğan’ın doktorantlarıdır. Diğer bir ifade ile ülkemizde bazı merkezler artık uluslar arası düzeyde çalışma ve yayın yapabilmektedir.

Listeye tanınan bazı fizikçiler ile üç meşhur yer bilimcimiz, biri çok meşhur, biri genç iki matematikçimiz ve 12 de tıp doktoru alınmıştır. Genellikle ülkemizde bilim yapan kimyacıların yayın sayıları ve atıfları diğer bilim alanlarının çok üstündedir. Kimyacılar arasında ise polimericilerin yayın sayıları çok yüksek, ama atıfları o kadar yüksek değildir. Üç fizikçimizin, ABD de bulunan AR Kortan (132 makalesinden dördü 1816, 669, 657, 389 atıflı), S. Çıracı ile yurt dışından dönen, ama çalışmaları dışarıda olan AN Berker (96 yayın ) aldıkları atıflar da istisna olarak çok yüksektir. Toplam net atıf sayıları da eklenebilse liste daha anlamlı olabilirdi.

Tıp mensupları için söylenecek en önemli nokta ise yurt dışında çalışarak ve yurt dışı ortaklarla yapılan çalışmalar çok büyük sayıda atıf alırken, yurt içinde yapılan çalışma sonucu üretilen yayınlar çok az atıf almaktadır. Tıp mensupları ile ilgili 2 nokta ise yayında yazar sayısı çok fazladır. Örnek Sayın Özden Şanal’ın “Science” dergisinde 1995 de yayınlanan ve 1348 atıf alan makalesi 6 ülkeden 22 yazarlı, 360 atıf alan yayını 21 yazarlı, 200 atıf alan yayını yine çok ülkeden 12 yazarlıdır. Aslında tüm öğretim üyelerinin en yüksek atıf alan yayınları yurt dışında yaptıkları ve yabancı ortak yazarlı yayınlardır.

Teknoloji Üretimi de Artmalı

Uzun yıllar önce yine Cumhuriyet Bilim Teknikte yayınladığım “Bilimsel Yayın Ama Niçin?” başlıklı yazım çok ilgi görmüştü (3). Olumlu eleştiriler yanında bu derginin sürekli yazarı tanınmış bilimcimiz sayın Şengör yazımı çok eleştirmişti. Aynı yazar 12 Kasım tarihli yazısında “Artık sadece teknoloji destekleyen bilim” ara başlığını koymasına sevindim. Bizim de dediğimiz çok farklı değildi. Bilimci düşünmese de bilimi destekleyenler bilimsel çalışmanın sonunda bir şeyler de bekler, umar. Sonuçta üretilen bilim topluma kültürel, ekonomik ve teknolojik bir katkı da sağlamalıdır. Aynı derginin aynı sayısında ve 13 sayfasında eski TÜBİTAK başkanlarından ve TÜBA üyesi Profesör Dinçer Ülkü “Biz ürüne ve hizmete yönelmeyen bilimsel araştırmalara en çok para ayıran ülkeler arasındayız, bilimsel gelişmiş ülkeler ise ürüne ve hizmete dönüşmeyen alanlara en az para harcayan ülkeler” diye bizi haklı çıkarmıştır (4,5).

Bilim İnsanını Değerlendirmede Salt Bilimsel Yayına Dayalı Kriter Yeterli mi?

Bilim adamlarının değerlendirilmesinde sadece yayın yeterli değildir. Ama en önemli kriterlerdendir. Özellikle yayını ülkemiz koşullarında üretmesi ayrı başarıdır. Listedeki isimlerin çoğu bu yayınlarını ülkemiz koşullarında hazırlamışlardır. Bu güne kadarki bilimsel yayın değerlendirilmelerinde yayın sayısı çokluğu ve etki (impact) faktörü yüksek dergide, özellikle tanınmış ABD dergilerinde yapılan yayınlar çok daha önde, yayına yapılan atıflar daha az göz önünde tutulurdu. Bir makale iyi bir dergide yayınlansa bile o dergi ortalamasının altında atıf almışsa önemli bir etkisi olmayacaktır. Dergi kalitesi kadar yayın kalitesi de önemli, hatta daha da önemlidir. Kaliteli yayın nerede yayınlanırsa yayınlansın, arayan buluyor ve yararlanıyor da. Ülkemizde bilim başlıca üniversitelerimizde yapıldığından tüm isimler öğretim üyesidir. Öğretim üyelerinin başarılarını yalnız yayınlarına göre değerlendirmek istersek, eski keyfi değerlendirmelere göre yeni önerilen h-faktörü daha objektiftir. Ancak yeterli değildir.

Yayın ve atıf dışında,

1. öğretim üyesinin tamamladığı yurt dışı ve kurum dışı bilimsel projeler, yönettiği başarılı yüksek lisans ve doktora tezleri ile bilim adamı yetiştirilmesine katkıları,

2. bilimsel kitap veya elit kitapta bölüm yazarlığı,

3. kazandığı ödüller ve burslar,

4. kendi adını taşıyan formül ve buluşlar,

5. patentleri,

6. yayınlarına kitap, ansiklopedi ve tezlerde atıflar,

7. dergilerin yayın kurulunda, bilimsel toplantıların bilim ve danışma kurulunda görevler,

8. çağrılı tebliğler ve diğer tebliğler de önemlidir.

Ülkemiz için önemli bir başarı göstergesi de bölüm, laboratuvar kurma, sanayi ve topluma hizmet, iyi ders anlatma, bildiğin çevresine aktarma, ve insani ilişkileri olmalıdır. Ancak bu tür etkinlikler kişinin yayın yapmasına engel değil, aksine destekleyicidir. Bütün bu etkinlikleri de belirli oranlarda içeren yeni birleştirici ek yeni bir faktör tanımı yapılabilir. Öğretim üyelerinin başarı göstergesi olarak “h” faktörü ile yukarıdaki etkinliklerdeki başarılarını birleştiren yeni bir “d” (değerlendirme) faktörü öneriyorum. TÜBA bu yeni faktörü tartışmalıdır.

Ülkemizdeki TÜBA üyeliği gibi onore görevlere seçme, ödüllendirme ve atamalarda da umarız bu tür bilimsel kriterler, kişisel ilişki, meslek dayanışması ve dostluklardan daha önem kazanır.

 

                Kaynaklar

1. B.M. Baysal XIX. Ulusal Kimya kongresi 29 Eylül-3 Ekim 2005 Kuşadası, Çağrılı tebliğ.

2. Philip Ball, Nature“ Index aims for ranking of scientist” sayı, sayfa 900, // physics/0508025 2005.

3. M. Doğan “Bilimsel Yayın Ama Niçin aynı dergi sayı645,sayfa 15-16,1999.

4. A. M. C. Şengör Cumhuriyet Bilim Teknik Dergisi 973/7 12 Kasım 2005.

5. “Maya Tuttu” başlıklı aynı dergi ve sayı, sayfa 12-13, 2005.

 

Tablo 1. Ülkemizdeki Tanınmış Kimyacıların yayın sayıları, en yüksek atıflı üç yayınlarına yapılan atıflar, 20 üzeri atıflı makale sayıları ve h-faktörleri

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf alan

3 yayına atıf sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

1.

O. Bekaroglu*

120

191, 156, 139

39/30

34–35

2.

B. Erman*

203

318, 169, 148

44/20

31

3.

O. Sinanoğlu*x

120

399, 388, 355

30/30

30

4.

I. Bahar*

185

148, 130, 100

39/20

28

5.

B. Cetinkaya*

142

383, 204, 113

33/20

26

6.

O. Okay*

100

84, 76, 54

28/20

24

7.

M. Balcı*

159

167, 121, 88

30/20

23

8.

E. Pişkin*

217

70, 70, 57

26/20

22

9.

A. Denizli*

194

70, 61, 57

25/20

22

10.

Y. Yağcı*

269

64, 50, 49

25/20

21

11.

V. Ahşen

62

156, 139, 97

22/20

21

12.

O. Güven*

211

60, 59, 52

21/20

20–21

13.

S. Süzer*

120

99, 49, 47

18/20

19

14.

S. Ozkar*

101

69, 49, 47

18/20

19

15.

M. Soylak

141

58, 46, 38

18/20

19

16.

L. Elci

109

58, 46, 38

18/20

19

17.

M. Doğan

87

110, 99, 58

17/20

19

18.

A. Demirbaş (E)

232 ?

43, 37, 32

16/20

18

19.

B ve B. M. Baysal*x

118

176, 109

13/20

18

20.

T. Kutsal

49

71, 53, 49

16/20

18

21.

Z. Aksu

63

53, 49, 46

17/20

18

22.

N. K. Aras*x

78

119, 114, 96

16/20

17

23.

F Kargı* ( D)

112

40, 39, 39

12/20

17

24.

A. Tuncel*? (D)

83

70, 70, 57

12/20

16

25.

L. Toppare*

173

122, 47, 42

13/20

16

26.

AS Demir*

101

43, 43, 42

13/20

16

27.

A. Ulubelen*

226

35, 35, 33

9/20

16

28.

I. Yılgör*

116

168, 146, 132

15/20

16

29.

B. Salih

56

61, 57, 50(?)

12/20

15

30.

T Yalcın

61-X (40 gibi)

130, 108, 79

14/20

15–16

31.

Y. Gök

110

75, 44, 40

14/20

15

32.

U. Akbulut

91

55, 47, 42

11/20

15–16

33.

V. Hasırcı

69

42, 40, 33

11/20

15

34.

F. Kadırgan

46

141, 68, 67

12/20

14

35.

Y. Sağ (E)

33

72, 54, 39

11/20

13–14

36.

A. R. Türker

31

36, 35, 22

5/20

13–14

37.

E. Arınç*

50

69, 59, 51

9/20

13

38.

D. Saraydın

55

60, 53, 52

9/20

13–14

39.

E. U. Akkaya (E)

52

121, 99, 73

6/20

13

40.

A. S. Saraç

88

45, 35, 32

6/20

13

41.

D. Kısakürek

45

32, 22, 20

4/20

13

42.

E. Karadağ

48

60, 53, 52

9/20

13

43.

A. Yıldızx

69

65, 32, 30

5/20

13

44.

Y. Ataman

51

64, 53, 32

6/20

12-13

45.

Ö. Dağ

31

52, 46, 43

7/20

12-13

46.

S. Akman

132-X ca 55

46, 45, 32

6/20

12-13

47.

B. Hazer

73

42, 32, 31

6/20

12-13

48.

T. Doğu

72

65, 42, 31

7/20

12-13

49.

Z. Kılıç (E)

68

58, 32, 27

4/20

12-13

50.

Y. Akçamur

41

41, 35, 34

5/20

12

51.

G. Topçu

95

38, 34, 30

6/20

12

52.

H. İşçi

23

69, 66, 18

7/20

11-12

53.

E. Erdik

27

176, 108, 102

6/20

11

54.

Ç. Erk

63

30, 22, 16

2/20

11-12

55.

A. Erarslan

22

41, 36, 34

5/20

11

56.

T. İ. Balkaş

23

35, 31, 28

6/20

10-11

57.

Y. Sütbeyaz

31

121, 33, 31

6/20

11

58.

H. N. Erten* ?

59

41, 24, 22

3/20

10-11

59.

A. Güner

59

34, 27, 19

2/20

10–11

60.

H. Y. Erbil

32

64, 17, 16

1/20

10

61.

G. Akovalı

66

33, 22, 21

3/20

10

62.

N. Bıçak

71

29, 22, 18

2/20

10

63.

T. Tincer

40

27, 24, 20

3/20

10

64.

C. İbiş

33

22, 20, 19

2/20

10

65.

E. Arpaç

22

77, 65, 45

5/20

10

66.

A. Akar

92

40, 32, 26

4/20

10–11

67.

N. Kabay

37

43, 32, 26

5/20

11

68.

Y. Yürüm

76

23, 19, 17

1/20

11–12

69.

G. Doğu

48

80, 70, 25

4/20

11

70.

E. Kılıç

80

27, 24, 19

2/20

11

71.

E.Alper

52

93, 33, 27

6/20

11–12

72.

Ş. Güçer

63-X=40

64, 53, 32

7/20

10–11

73.

E. Yurtsever*

97

32, 22, 17

2/20

10

74.

R. Apak

57

60, 30, 28

3/20

10

75.

S. Patır

52

30, 20, 18

2/20

10

76.

G. Somer

68-X

26, 18, 17

2/20

10

77.

A. Temizer

46

24, 19, 13

1/20

10

78.

N. Erk

55

26, 21, 18

2/20

10–11

79.

A. E. Karagözler

28+3

43, 34, 24

4/20

10–11

80.

S. İçli

58

30, 28, 17

2/20

10–11

81.

G. Hızal

41

42, 28, 21

3/20

10

82.

O. Atakol

109

30, 26,20

3/20

9–10

83.

H.Ö.Pamuk*

24

35, 30, 30

4/20

9–10

84.

A. Tanyolaç

37

24, 22, 19

2/20

9–10

85.

M. Yaman

32

45, 28, 24

5/20

9–10

86.

M. Volkan

23

64, 53, 26

3/20

9

87.

M. Ersöz E

71

15, 13, 13

0/20

9

88.

M. Dizdaroğlu (ABD)

196

563, 393, 300

122/20 (22/100)

51

89.

H. Parlar (Alm)

191

66,51, 47

20/20

20

90.

M. Bahadır (Alm)

149

31, 20, 19

2/20

12

91.

A. Demirbaş

244-X=210

43, 37, 32

16/20

18

92.

L. Türker

216

40, 34, 34

10/20

15–16

93.

E. U. Akkaya

52

121, 99, 73

6/20

13

94.

Y. Sağ

33

72,54, 39

11/20

13–14

95.

Z. Kılıç

68

58, 32, 27

4/20

12–13

96.

M. Alkan

45

38, 31, 29

5/20

12

97.

L. Yılmaz

31

79, 52, 47

6/20

10–11

98.

P. Doğan

39

26, 21, 18

2/20

10–11

99.

H.Seçen

36

121, 33, 31

5/20

10

100.

N. Hasırcı

42

28, 17, 17

1/20

10

101.

M. Ersöz

71

15, 13, 13

0/20

9

102.

O. Şanlı

43

22, 18, 13

1/20

8

103.

E. Henden

15

48, 37, 24

3/20

8

104.

E. B. Denkbaş

27

50, 23, 20

3/20

8

105.

M. Mutlu

56 (?)

25, 15, 13

1/20

8–9

106.

A. R. Özdural

26

41, 35, 13

2/20

8

107.

J. Hacaloğlu

53

53, 39, 25

3/20

7–8

108.

F. Köseoğlu

37

24, 18, 17

1/20

7–8

109.

A. Gökmen

30

25, 23, 16

2/20

7

110.

O. Erbatur

24

54, 19, 13

1/20

7–8

111.

N. Baç

11

39, 30, 12

2/20

7

112.

M. G

31

24, 15, 13

1/20

7

113.

S. S. Çelebi

19

23, 20, 20

3/20

7-8

114.

S. Bektaş

53-X=41(?)

21, 20, 18

2/20

7(?)

115.

G. Okay

24

26, 20, 17

2/20

6–7

116.

A. Çukurovalı

49

14, 11, 10

0/20

6–7

117.

Ş. Patat

14

27, 22, 15

2/20

6

118.

U. Özer

19

64, 11, 9

1/20

5

119.

A. Telefoncu

44

21, 14, 12

1/20

5–6

120.

M. Alkan

191-X=95(?)

Zor?

?

?

121.

A. Gül

212-X

Seçme zor

?

?

122.

K. Pekmez

31

29, 19, 13

1/20

7–8

123.

N. Külcü

33

8, 8, 7

0/20

6–7

124.

N. Pekmez

9

29, 19, 19

1/20

6

125.

M. Dizdaroğlu

196

563, 393, 300

122/20 (22/100)

51

126.

H. Parlar

191

66, 51, 47

20/20

20

127.

M. Bahadır

149

31, 20, 19

2/20

12

128.

A. Demirbaş

244-X=210

43, 37, 32

16/20

18

129.

M. Ersöz

71

15, 13, 13

0/20

9

130.

L. Yılmaz

31

79, 52, 47

6/20

10–11

* TÜBA üyesi ve/veya TÜBİTAK bilim ödülü

x Emekli, 1970 öncesi eski yayınlarıyla.

 

 

Tablo 2. Ülkemizdeki Tanınmış bazı fizikçilerin, 3 yer bilimci, 2 matematikçi ve 17 sağlık mensubunun yayın sayıları, en yüksek atıflı üç yayınlarına yapılan atıflar ve h-faktörleri

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

 

Bazı Fizikçiler

1.

A. R. Kortan*

132

1816, 669, 657

43/40

42

2.

Ş. Çıracı*

164

240, 157, 141

39/30

35

3.

A. N. Berker*

96

237, 229, 208

43/20

30

4.

O. Pekcan*

205

102, 84, 64

24/20

22

5.

M. Erbudak*

131

138, 78, 57

22/20

21

6.

T. Dereli*

105

50, 30, 30

5/20

15

7.

Y. Nutku*

61

92, 66, 50

7/20

14–15

8.

N. K. Pak*

99

127, 58, 57

9/20

13–14

9.

A. Erzan*

53

122, 81, 75

8/20

13

10.

T. Hökelek

150

58, 34, 27

7/20

12–13

11.

Y. Elerman

165

25, 21, 19

4/20

12–13

12.

T. Çelik*

119-X (60)

144, 114, 110

10/20

12–13

13.

F. Köksal

119-X ca 85

20, 16, 16

1/20

11–12

14.

D. Ülkü*

120

50, 34, 32

4/20

10

15.

M. Korkmaz

106-X ca 55

20, 18, 16

1/20

9–10

16.

S Akyüz

108

133, 78, 37

11/20

14–15

17.

M. Ertuğrul

113

34, 33, 23

7/20

15

18.

D.A. Demir

46

111, 72, 41

8/20

14

19.

E. Onur

42

31, 30, 16

2/20

11

20.

N. Bulut

41

102, 87, 77

7/20

11

21.

U. Tırnaklı

25

40, 35, 30

5/20

11

22.

E. Göğüş

20

41, 28, 22

6/20

11

23.

E. Demiralp

20

41, 34, 25

4/20

11

24.

D. Orhon* (Müh ITÜ)

165

56, 51, 31

13/20

17

 

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

                       3 Yer bilimci ve 2 matematikçi

1. 

A. M. C. Şengör*

83

527, 307, 284

29/20

26–27

2.   

A. İ. Okay*

92

285, 186, 146

26/20

22

3.   

N. Görür*

32

65, 50, 38

10/20

14

4.  

T. Terzioğlu*

46

27, 23, 14

2/20

8

5.

H. M. Soner* (2)

44

99, 83, 56

11/20

13

 

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

 

Bazı Tıp ve Sağlık Mensupları

 

 

 

1.   

S. Özsoylu

408

72, 59, 50

22/20

21

2.  

Ö Sanal

127

1348, 383, 360

18/20

19

3.

T. Dalkara*

80

912, 139, 130

17/20

18

4.

E Kansu*

124 (138)

199, 95, 79

15/20

18–19

5. 

I Sayek

98

120, 89, 87

12/20

15

6.

C Ertekin*

119

109, 55, 50

17/20

18

7.

I. Çalış*

142

45, 41, 32

9/20

15

8. 

H. Topaloğlu

188

289, 170, 79

26/20

23–24

9. 

N. Büyükpamukcu

230

51, 35, 34

9/20

15

10.

M. Kalayoğlu*

201

391, 353, 348

51/30

38

11.

M. Haberal

434

45, 26, 24

4/20

13

12.

E. Başar*x

178

174, 128, 116

36/30

32

13.

T. Özçelik

83

287, 218, 153

23/20

21–22

14.

A. A. Hınçal

102

35, 33, 26

8/20

14

15.

M. G. Yaşargil*

233

219, 198, 188

32/30

31

16.

Ş. Ruacan*

106

82, 68, 35

9/20

13–14

17.

O. Günuğur

137

101, 69, 59

28/20

23–24

18.

F. Keleştimur

109

44, 28, 26

10/20

14–15

19.

S. Özen E

156

143, 82, 64

14/20

17

20.

A. Bakkaloğlu E

168

322, 143, 82

13/20

16–17

21.

F. Ersoy E

108

385, 362, 170

10/20

15–16

22.

Ü. Tan E

156

92, 42, 34

8/20

16–17

23.

A. Ayhan (3)? E

196

64, 62, 61

11/20

15–16

24.

İ. C. Haznedaroğlu E

206

67, 63, 41

10/20

14

25.

Y. İ. Barış E

46

102, 63, 58

12/20

14–15

26.

M. İlhan

94

75, 43, 40

9/20

14

27.

Ü. Saatçi E

107

152, 51, 47

9/20

12–13

28.

O. N. Ulutin*x E

54+ X

34, 32, 22

5/20

13

29.

G. Topçu

96

 

 

 

30.

H. Özen E

161

52, 21, 19

2/20

11

31.

B. Caner E

74

126, 75, 42

7/20

11

32.

İ. Tezcan E

74

362, 200, 42

5/20

10–11

33.

P. Doğan E

39

26, 21, 18

2/20

10–11

34.

A. Oto E

160? 114

173, 45, 35

4–5/20 (?)

?13

35.

T. Demiralp

53

128, 57, 28

8/20

12

* TÜBA üyesi ve/veya TÜBİTAK bilim ödülü

x Emekli, 1970 öncesi eski yayınlarıyla.

(2) Son yıllarda yüksek atıf listelerinde alan tek Türk (matematik)

 

 

En Başarılı 23 Bilim İnsanı

 

Başlıklı Sayın TÜBA üyesi emekli Prof. Dr. Bahattin Baysal’ın Yazısındaki Eksiklikler ve Eleştiriler

 

            Sayın hocamın verdiği bilgiler büyük oranda doğru. Çoğu bilgiler benim incelemelerimle örtüşse de tipik eksiklikler bazı küçük yanlışlıklar var. Sayın gazete okurlarını ve bilime ilgi duyanları bu eksik bilgiden arındırma ihtiyacı duydum.

            Sayın hocamızın belirlediği h-Sayısı kriterleri üzerinde olan en az bir bu kadar daha bilimcimizin olduğu müjdesi ile başlamak istiyorum. Hocamızın listesinde h= 15’e kadar inersek bu sayının üzerine ulaşan benim tespit ettiğim en az 18 kimyacımız, tanıdığım en az 18 tıp doktorumuz diğer alanlardan da en az 5 bilim insanımız daha var. Bu kişilerin çoğunun isimlerini bugün aynı dergide bulabilirsiniz. Hem de bu listede yer almamasına rağmen tarafımızdan eklenen isimlerin tamamı Türk Üniversitelerine yıllarını veren, isimsiz kahramanlar. Bunların büyük bölümü de geleceği parlak gençler ve atıf sayıları zamanla hızla yükselecektir. Bu sayı hızla artacaktır. Ben sınırlı zaman ve sınırlı imkanlarımla kimyacılar dışında eklediğim ilk aklıma gelen isimlerin Ankara, özellikle Hacettepeli olmaları yadırganmamalı. Gerçi hocamız başka bir sınır daha koymuş ve 100 yayın, 1000 atıf üzeri olanları aldığını belirtmiş. Keyfi 100 yayın, 1000 atıf seçerseniz, o zaman h-değeri anlamsız olur. “Nature” de ileri sürülen faktör yalnız h- sayısıdır. Aksi halde başka yaygın değerlendirme kriterlerini de kullanmalı idi. Benim listemde 1970–2005 arasını inceldim, Ama yaşlı ve emekli hocalarımız için eski yıllara da baktım, kimine de sordum. Bunu dip not koydum.

            Belirlenen kriterler üzerinde olup listede yer almayan çok bilimcimiz var. Liste polimer kimyası ve hocamızın yakın tanıdıkları ağırlıklı. Yurt dışında çok daha başarılı Türk isimliler var. Bunlar tatilde bile Türkiye’ye gelmiyorlar. 194 yayını ve 2000 kadar atıfı olan bir genç polimerci Adil Denizli h= 22 rağmen bu listede yok. Aynı sekilde sayın yazardan daha genç olup, bir ara ülkemizde de çalışan Oktay Sinanoğlu (125 yayın, 5000 kadar atıf, 12 makalesi 100 üzeri atıf) da listede yok. Öğrencilerim Mustafa Soylak (141 yayın), Latif Elçi (109 yayın) ile Yaşar Gök (110 yayın), Ali Tuncel (115 yayın) Ayhan S Demir (101 yayın) tıp mensubu ve 1 tek makalesi 1348 atıf alan Özden Sanal (127 yayın), yine bir makalesi 912 atıf alan Turgay Dalkara, Emin Kansu (124 mak), Şinasi Özsoylu (408 makale h=21), Cumhur Ertekin (119 yayın, h=18) Münci Kalayoglu (h=39), Erol Başar, Mehmet Öztürk, Gazi Yaşargil de listede yoklar. Sayın Özer Bekaroğlu’nun h=28 verilmiş, ben 35 hesapladım. Diğer yanlışlar çok önemli değil.

            Hocamızın listesinde yer alan isimlerin çoğunluğu uzun yıllar yurt dışında, özellikle ABD de çalışan kişiler. 3–5 i dışında 5 yıldan az yurt dışında kalan yok. Hocamızın listesinde yer alan 7 kişi Türkiye’de hiç bulunmamıştır. M. Kalayoğlu halen ABD de, E. Başar Almanya’da ancak yıllarca HÜ de çalıştılar. Vakıf Üniversitesindekiler ise, Türk üniversitelerinde çalışmadan doğrudan ABD’den vakıf üniversitelerine geçmişlerdir. Bu kişilerle Türk Üniversitesindeki kişileri aynı kriterle ölçmek, değerlendirmek yanlış olur. Gerçi hocamız yazısında ABD için kriterleri belirtmiş. O zaman yurt dışındakileri ve dönenleri ödüllendirirken, TÜBA’ya davet ederken de ABD kriterini sağlamalılar. Kaldı ki tüm bilim alanları da aynı kriterlerle değerlendirilmemelidir. Hatta aynı bilim alanlarının farklı dallar bile farklı ölçülmeli ve dünya standartlarında normalize edilmelidir. Bir matematikçiyi bir kimyacı ile, bir organik ve analitik kimyacıyı bir polimerci ile sayısal karşılaştırmak hatalı olur.

Saygılarımla

 

Prof. Dr. Mehmet Doğan

 

Tablo 1. İlk yayınlanan listelerimizdeki isim benzerliği, isim vd nedenlerle yanlış verilen bazı bilim insanımızın düzeltilmiş yayın sayıları, en yüksek atıflı üçyayınlarına yapılan atıflar ve h-faktörleri

 

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

1.

H. M. Soner* (D)

46

128, 99, 83

17/20

18

2.

F. Kargı* (D)

112

40, 39, 39

12/20

17

3.;

A. Tuncel*? (D)

83

71, 70, 58

12/20

16–18

4.;

G. Topçu (D)

91

40, 34, 30

5/20

12–13

5.

T. Terzioğlu (D)

27

14, 12, 12

0/20

6

 

Ek Liste 2. 3 Aralıktaki listede yayınlanamayan, yurt dışında yasayan ve ülkemizdeki bazı kimyacılara ait bilgiler (İlk üçü ABD ve Almanya’da yaşıyor)

 

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

1.;

M. Dizdaroğlu (ABD)

196

563, 393, 300

122/20 (22/100)

51

2. 

H. Parlar (Alm)

191

66, 51, 47

20/20

20

3.

M. Bahadır (Alm)

149

31, 20, 19

2/20

12

4.  

A. Demirbaş

244-X=210

43, 37, 32

16/20

18

5.;  

L. Türker

216

40, 34, 34

10/20

15–16

6.;  

E. U. Akkaya

52

121, 99, 73

6/20

13

7.

Y. Sağ

33

72, 54, 39

11/20

13–14

8.

Z. Kılıç

68

58, 32, 27

4/20

12–13

9.

M. Alkan

45

38, 31, 29

5/20

12

10.

L. Yılmaz

31

79, 52, 47

6/20

10–11

11.

P. Doğan

39

26, 21, 18

2/20

10–11

12.

H.Seçen

36

121, 33, 31

5/20

10

13.

N. Hasırcı

42

28, 17, 17

1/20

10

14.

M. Ersöz

71

15, 13, 13

0/20

9

 

Ek Liste 3. Bazı sağlık mensupları, yer bilimci ve biyologların yayın sayıları, en yüksek atıflı üç yayınlarına yapılan atıflar ve h-faktörleri

 

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

 

Sağlık Mensupları

 

 

 

 

1.

A. O. ve A. Çavdar

94

63, 60, 49

12/20

18–19

2.

S. Özen

156

143, 82, 64

14/20

17

3.

A. Bakkaloğlu

168

322, 143, 82

13/20

16–17

4.

Ü. Tan*

156

92, 42, 34

8/20

16–17

5.

F. Ersoy

108

385, 362, 170

10/20

15–16

6.

A. Ayhan (3)?

196

64, 62, 61

11/20

15–16

7.

A. E. Karakaya (Ecz)

70

58, 29, 23

9/20

15–16

8.

M. İlhan

94

75, 43, 40

9/20

14

9.

İ. C. Haznedaroğlu

206

67, 63, 41

10/20

14

10.

Y. İ. Barış

46

102, 63, 58

12/20

14–15

11.

O. N. Ulutin*x

54+ X

34, 32, 22

5/20

13

12.

Ü.Saatçi

107

152, 51, 47

9/20

12–13

13.

A. Oto

160? 114

173, 45, 35

4-5/20 (?)

?13

14.

T. Demiralp

53

128, 57, 28

8/20

12

 

Biyologlar

 

 

 

 

1.

M. Öztürk*x

246-X=200 ?

119,..

? (yüksek)

?

2.

M. Y. Arıca

102

61,42,40

12/20

16

3.

E. Bermek

 

43,42,33

8/20

11

 

Yer Bilimciler

 

 

 

 

1.

Y. Yılmaz

30

534, 102, 70

11/20

14

2.

G. Seyitoğlu

24

83, 74, 43

10/20

13

 

Tablo 4. Ülkemizdeki bazı fizikçiler ve genç fizikçilerin (TÜBA-GEBİT üyeleri) yayın sayıları, en yüksek atıflı üç yayınlarına yapılan atıflar ve h-faktörleri

 

Sıralama

Yayın yapanın

Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf  alan

3 yayına atıf  sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

 

Genç Fizikçiler

 

 

 

 

1.

M. Ertuğrul

113

34, 33, 23

7/20

15

2.

D. A. Demir

46

111, 72, 41

8/20

14

3.

E. Onur

42

31, 30,16

2/20

11

4.

N. Bulut

41

102, 87, 77

7/20

11

5.

U. Tırnaklı

25

40, 35, 30

5/20

11

6.

E. Göğüş

20

41, 28, 22

6/20

11

7.

E. Demiralp

20

41, 34, 25

4/20

11

                  Diğer Bazı Fizikçiler

1.

A. Atalar

69

157, 130, 73

17/20

19–20

2.

Ş. Erkoç

174

70, 44, 38

8/20

14–15

3.

M. E. Özel

34

294, 153, 86

6/20

11–12

4.

M. Tomak

89

33, 29, 23

5/20

11–12

 

Not: 19 Kasım 2005 Tarihli CBTD yayınlanan listede ismi yer alan kimya dışındaki isimlere 3 Aralık tarihli yazımızda olduğu gibi bu listelerde tekrarlanmamıştır.

 

          3 Aralık 2005 tarihinden sonra yazılan tüm talepler incelenmiştir. h-faktörüne ek olarak önerdiğimiz “d-faktörü” de çok ilgi görmüştür. En çok talepler ise yayın değerlendirilmesinde atıfların yazar sayısına bölünmesi, “correspont autor” a dikkat edilmesi, ülkemiz kaynaklı yayınlarla yurt dışında yapılan çalışmaların, değişik bölüm ve anabilim dalı yayınlarının aynı kriterlerle değerlendirilmesinin sakıncası dile getirilmiştir. Hemen hemen herkes bu tür çalışmalarda kendi kendine atıfın ayıklanmasının gereğini vurgulamıştır. Bu zor işi herkes en iyi kendisi yapabilir. Önemli olan kişilerin kendini bilmesi ve kurumların ülke potansiyelini değerlendirmesidir. Bu konularda biz değil, TÜBA, TÜBİTAK ve YÖK saptama yapabilir. Bizim yaptığımız sadece bilgilendirmedir.

 

Her iki listeye alınamayan bilimciler

 

Ek bilgi: Yaşlı ve meşhur ödüllü hocalar: A.Nejat İnce: 15 makale toplam 60 atıf, Nimet Oztas: 10 makale, 29 atıf, Erdoğan Suhubi: 17 Makale, 34 atıf, Yusuf Vardar: 12 makale, 21 atıf, Cahit Arf: 10 makale, toplam 117 atıf (78’i formülüne),Vedat Arpacı: 11 makale Toplam 62 atıf, Fuat Pasin: 12 makale Toplam 38 atıf, Mutlu Sümer: 15+3 mak, toplam 20 atıf, Faik Yaltirik: sadece1’i SCI de 50 ak., 100 atıf, Burhan Kacar: 1’i SCI de 50 makale, toplam 100 atif, Gönül Bara: 6 makale, 147 atıf, Turan Baytop: 6 makale, 30 atıf, İbrahim Demir: çoğu SCI dışı 40 makale, 150 atıf, Ahmet Rumeli 16 makale, 23 atıf, Ahmet Kalkan: 13+13 makale, 49 atıf, Cahit Yalçın: 4 makale, 16 atıf, Orhan Alphan 9 makale, 170 atıf, Turan Onat, Adnan Cakiroglu, yok gibi. Ödülsüz ama başkan ve ismi çok duyulan biri, Cengiz Yalçın: 14 makale, 35 atıf. Ben çok şaşırdım. Umarım ödül alacak patent ve kitapları vardır, ya da başka isim de yayınladılar. Ihsan Ketin toplam iç, dış 145 yayın h=8. E. İnönü h=10–11, 7/20 (444, 84, 36), bir yayını 444 atıf, gerisi beklenenden az atıflı 15 kadar yayın (hepsine ulaşamamış olabilirim diye listede verilmedi)

 

Ek Tablo 1. CBT de yayınlanan her iki listede verilmeyen kimyacıların durumları

 

Sıralama

Yayın yapanın Adı Soyadı

Toplam

yayın sayısı

En çok atıf alan

3 yayına atıf sayısı

X üzeri atıflı yayın

h -Değeri

1.

O. Şanlı

43

22, 18, 13

1/20

8

2.

E. Henden

15

48, 37, 24

3/20

8

3.

E. B. Denkbaş

27

50, 23, 20

3/20

8

4.

M. Mutlu

56 (?)

25, 15, 13

1/20

8–9

5.

A. R. Özdural

26

41, 35, 13

2/20

8

6.

J. Hacaloğlu

53

53, 39, 25

3/20

7–8

7.

F. Köseoğlu

37

24, 18, 17

1/20

7–8

8.

A. Gökmen

30

25, 23, 16

2/20

7

9.

O. Erbatur

24

54, 19, 13

1/20

7–8

10.

N. Baç

11

39, 30, 12

2/20

7

11.

M. G

31

24, 15, 13

1/20

7

12.

S. S. Çelebi

19

23, 20, 20

3/20

7–8

13.

S. Bektaş

53-X=41(?)

21, 20, 18

2/20

7(?)

14.

G. Okay

24

26, 20, 17

2/20

6–7

15.

A. Çukurovalı

49

14, 11, 10

0/20

6–7

16.

Ş. Patat

14

27, 22, 15

2/20

6

17.

U. Özer

19

64, 11, 9

1/20

5

18.

A. Telefoncu

44

21, 14, 12

1/20

5–6

19.

K. Pekmez

31

29, 19, 13

1/20

7–8

20.

N. Külcü

33

8, 8, 7

0/20

6–7

21.

N. Pekmez

9

29, 19, 19

1/20

6

 

Ek Tablo 2:Diğer Bilim Alanları ile ilgili Yayınlanmayan Ek liste (henüz WEB’e konacak şekilde hazırlanmadı. 100 -150 kadar kişi daha incelendi)