Bilimsel Yayın Ama Niçin?

 

(Cumhuriyet Bilim Teknik Dergisi 31 Temmuz 1999 da s.15–16 da yayınlandı)

 

 Bir etki yaratmayan bilimsel araştırma yerine, uygulamaya dönük, araştırmalara yönelmeliyiz.

Ülkelerin gelişmişlik ve eğitim düzeylerinin en önemli ölçülerinden biri de ürettikleri yayın sayısıdır. Bir ülkede yayınlanan kitap, dergi, gazetelerin toplam baskı sayısı ve sanata bakışı o ülkenin kültür düzeyinin en güvenilir vebilinen ölçütüdür. Daha sınırlı kesimin ilgilendiği bilimsel yayın ise daha çok ülkelerin bilimsel altyapısı, bilimsel araştırmaya ayırdığı kaynak ve destekle ilişiklidir. Sakin bir yerde, bir masa yada bilgisayar basında bir kitap, dergi yada gazete yazısı hazırlanabilirken, bilimsel bir makalenin hazırlanması titiz veri toplama, çoğu kez pahalı-gereç ve altyapı gerektiren denemeler, deneyler ve sabırlı bir araştırma sonunda mümkün olur. Bu sonuçlar araştırmanın yapılış amacına göre ya araştırmanın yapıldığı ülkede yayınlanan yerel periyodik bilgilerde ana dilde yada uluslar arası saygın dergilerde herkesin anlayabileceği dillerde yayınlanır. Araştırmanın amacı yerel bir sorunun çözümü veya yeni bir ürünün gelişmesi ise bir yayınla sonuçlanmadan, o sorunun çözümünde yada patent altında ürün üretiminde kullanılabilir.

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile bilimsel yayın üretimleri arasında yakın ilişki vardır. Ülkemizde başta E. İnönü, N. K. Pak ve M. İlhan gibi bilim adamları olmak üzere birçok araştırmacı TÜBİTAK yayınlarında ve Cumhuriyet Bilim Teknik Dergisinde bu ilişkiyi değişik açılarda incelemişler. SCI endeksimde bir yayının yer alması bir kalite ve prestij ölçüsü olması açısından bilim çevrelerinde ciddi alınır. Gerçekten de mevcut bilimsel yayın karşılaştırma ve ölçütleri arasında en güvenilir olan ölçüdür. SCI’de yer alan makale kaynak ülkeler sıralamasına göre yapılan değerlendirmelerin eleştirilecek yanı,bu dergilerin büyük bir kısmı ingilizce olduğu ve yerel dergilerin bile SCI’ce tarandığı için anadili ingilizce olan ülkelerin yayın sayılarının aynı düzeydeki ülkelere göre doğal olarak daha yüksek olmasıdır. Buna rağmen ülkelerin sıralanması ve sıralamadaki yıllar itibariyle değişikliklerin o ülkelerin bilime bakışı ve bilim politikalarıyla yakından ilgileri kolayca görülebilir. 

Ülkemiz SCI’ce taranan dergilerde yayınlanan ülke adresli yayınlar sıralamasında 1981 yılında 344 yayınla 41. sırada yer alırken 1986 yılında 46. sıraya düştükten sonra üniversite araştırma fonlarının kullanılması, bilimsel yayınlara TÜBİTAK ve birçok üniversitemizin özel teşvik uygulamasıyla yayın sayısını hızlı ve istikrarlı arttırarak 1993’te 1492 yayınla 35. sıraya 1998’de de 5109 yayınla 25. sıraya yükselmiştir. Gerçi nüfus başına yayın sıralamasıyla yine 50. sıralara düşüyoruz ve dünya bilim üretimine katkımız binde 8’lerdedir. Ancak bu yüksek artış hızı bile çok sevindirici olup, önemli bir başarı olarak görmeliyiz.

 

Yayın Niçin Yapılır?

Bu yazıda asıl üzerinde durmak istediğim yayın niçin yapıldığıdır. Amaç çalışılan kuruluşun, kurumun, toplumun hatta tüm insanlığın yararı ve kullanımı için bilgi üretmek yayımlayarak da bu sonuçların paylaşımını sağlamak olmalıdır. Yayın yapmış olmak, yayın sıralamasında bir sıra daha öne geçimek için yayın yapmak anlamsızdır. 

Dünyanın gelişmiş ülkelerinde değişik bilim alanlarında araştırma yapmak amacıyla kurulmuş bir çok araştırma merkezleri ve özel vakıf ve kuruluşlar da üniversiteler yanında, hatta daha çok araştırma ve bilimsel yayın yaparken, ülkemizde bilimsel yayın başlıca üniversitelerimizde yapılmaktadır. 

Gelişmiş Batı ve Uzakdoğu ülkelerinde yapılan bilimsel yayınlar o ülkeler ve topluma çok şeyler kazandırır. Bilimsel yayın sonucuna göre ülkelerin eğitim bilim yatırım, üretim politikaları şekillendirilir. Yayın sonuçları ışığında yeni teknolojiler geliştirilir, yeni araç-gereç, tüketim malzemesi üretimi, yeni tedavi yöntemi geliştirilir. Toplumun yaşam kalitesi yükselir. En azında yayının yapıldığı dergiler tüm ülkelere satılarak para kazanılır. Yeni kitaplar yazılır, eskileri yenilenir. Kongreler, seminer, kurslar düzenlenir. Çok yayın üretilen merkezlere üste öğrenim harcı altında para da ödeyen bedava işgücü, master ve doktora öğrencisi gelişi artar ve bunlar da o kuruluş adına yayın yapar. Yani bilimsel yayınlardan para kazanılır. Bilimsel yayınlar, bu yayınlardan yararlanmayı bilen toplumlara hizmet eder, çok şeyler kazandırır.

Ülkemiz kaynaklı bilimsel yayınlar incelediğimde, bunların büyük bir bölümünün üniversiteler ve akademik yükselme amacıyla yapıldığı görülür.

 

Araştırmacılar Yaptıkları Araştırmalarla Toplum Yararı Arasında İlişki Kurmalıdır

Çok az sayıda bilimci ise yayın yapmaktan zevk aldığı için daha çok yayın yapmak ister. Bu yayınlardan yararlanan yoktur. Bunların çok okunduğunu, özellikle ülkemizde okunduğunu söylemek güçtür. Aynı bilim dalındaki meslektaşları bile okumaz. Hatta çoğu jüri üyeleri bile okumadan sadece bakar, yüzeysel inceler. Bilimsel yayınlarımızın toplumumuzun yaşantı düzeyinde, teknoloji üretimimizde, bir değişiklik yaratmadığını, toplumumuza bir şeyler kazandırmadığını söyleyebiliriz. Yayından ve düzenlediğimiz kongreler yararlanamadığımız gibi, bazen üste de para veriyoruz.

 

              2000 ve Öncesi Eski Bilgiler:

    Ülkemizde bazı kimya ve kimya mühendisi öğretim üyelerinin 1945- Kasım 2001 tarihleri arasında SCI Expanded indekslerinde taranan derdilerdeki yayın ve atıf sayıları:

Önemli uyarı!

1.       Bilindiği gibi 1982 yılına kadar ülkemizde yabancı makale yazımı ne teşvik ediliyordu ne de zorunluluk vardı. Hatta yayınlanan makalesini kesinlikle doktora ve doçentlik tezinde kullanamazdı. Yaşlı öğretim üyelerini yargılarken bu noktaya dikkat ediniz,

2.       Bazı isimlerde çok sayıda ve farklı bilim alanlarından yayın yapanlar olduğundan örnek olarak A. Aydın, M. Ergin, M. Özdemir gibi yaygın isimler sağlıklı değerlendirilememiştir.

3.       Hanımlar bilinen soyadları ile taranmıştır.

4.       Özel amaçsız isimler seçilip bakılmıştır. Karalama, kötüye kullanma kastı yoktur.

5.       Uzun süre aldığı için belirli sayının altındaki yayınlarda atıf taraması yapılmamıştır.

6.       Çok az sayıda öğretim üyesinin yayın yapma yı önemsediği ve bu yönde çaba harcadığı sanılmaktadır. Kimyacılar arasında tüm üniversitelerimizde polimerciler ve ortakları en çok yayın yapmaktadır.

7.       Her bir anabilim dalında bir yayının hazırlanma süresi dikkate alınmalıdır.

8.       Farklı disiplinler ve bölümlerde yayın sayıları farklı olduğu gibi yazar sayıları da değişiktir. Örnek olarak tıp mensupları en çok yayın yaparken bir yayındaki yazar adı da çok sayıda olup, matematikte hem yayın hem de yayınlardaki yazar adı azdır.

 

SCI- Expanded indekslerine 9 Ekim–10 Aralık arası Hacettepe Kütüphanesi üzerinden ulaşılabilmektedir. Bu rakamlar da ana menüden ekim-aralık aylarında alınmıştır. Atıf sayıları self citationu da içeren toplam atıflardır. Yayınların çoğu çok isimli olup, aynı yayın her biri için de sayıldı.

 

Hacettepe Universitesi Kimya Bölümü Prof.’ ları yayın ve atıf sayıları (* birden fazla aynı isim olduğundan kesin sayı değil):

M. Kış 2 yayın,

S. Yıldırır 6 yayın,

Y. İmamoğlu 6 yayın,

S. Ateş 7 yayın, 65 atıf,

N. Balcıoğlu 9 yayın,

H. Özyörük 10 yayın,

P. Çağlar 10 yayın,

G. Okay 16 yayın,

S. Bektaş 20* yayın,

Ö. Genç 25 yayın, 172 atıf,

A. Güner 31* yayın,

B. Karan 7 yayın,

B. Salih 40 yayın, 320 atıf,

A. Denizli 96 yayın,

A. Yıldız 40* yayın,447 atıf,

M. Doğan 58 yayın, 574 atıf,

O. Güven160* yayın, çok atıf,

 

ODTÜ ve diğer bazı Kimya bölümü öğretim üyeleri( gelişigüzel seçim)

M. Balcı 123 Makale,

L. Toppare 116 Makale

B. Baysal ve BM. Baysal 114 makale,

O.Tarhan 9 Makale,

T. Sayraç 16 Mak, 243 atıf,

H. İşçi 17 makale

Ayhan Demir (+ 2 tıblı) 69 makale,

S. İçli 41 makale, 320 atıf,

T. Balkaş 3 Makale,

H. Ö. Pamuk 24 makale, 221 atıf,

K. Gürüz 8 makale,

A. Gökmen 28 makale,

M. Volkan 18 makale,

S. Aygün 8 makale,

İ. Gökmen 5 makale,

O. Y. Ataman 37 makale 218 atıf,

Z: Küçükyavuz 33 makale, 133 atıf,

S. Küçükyavuz 24 Makale,

U. Akbulut 89 yayın,

E. Yurtsever 72 makale 302 atıf,

N. K. Aras 72 makale 799 yayın,

S. Özkar 86 yayın, 867 atıf,

Ş. Süzer 98 yayın, 878 atıf,

F. Kadırgan 43 yayın, 543 atıf,

E. Kılıç 42 yayın,225 atıf,

F. Köseoğlu 24 yayın,

E. Henden 12 yayın 190 atıf,

G. Nişli 8* yayın,

S. Akman 33 yayın 345 atıf,

Ş. Güçer 35 yayın, 331 atıf,

R. Apak 36 yayın, 151 atıf,

G. Somer 40 yayın, 233 atıf,

A. Çağlar 17 Mak,

A. R. Özdural 22 Makale

E. Pişkin 171 mak ,

O. Sinanoğlu 145 makale,

H. Özbal 8 makale,

T. Gündüz 44 makale,

R. Tulus 6 makale,

E. Ayça 4 makale,

F. Baykut 12 makale,

C. Tüzün 8 makale

G. Akçin 3 makale,

Y. Yağcı 165 yayın,

İ. Bahar 147 yayın,

M. Özcimder 7 yayın,

O. Erbatur 13 yayın 112 atıf,

G. Erbatur 7 makale,

H. Boztepe 6 makale,

Y. Akçamur 15 mak 103 atıf,

A. Ülgen 11 makale,

L. Elçi 51 mak 259 atıf,

M. Soylak 54 makale 315 atıf,

E. Erdik 18 makale 523 atıf,

Ç. Erk 52 makale

Y. Gök 73 makale 555 atıf,

H. N. Erten 53 makale,

B. Çetinkaya 73 makale 2034 atıf,

A. Temizer ( +aysel) 45 makale,

İ. Biryol 21 makale,

O. Şanlı 16 makale 91 atıf,

A. R. Türker 21 yayın, 108 atıf,

S. Yıldız (3 farklı k.) 36 yayın, ,

A. Aydın (çok kişi),

M. Akçay (iki kişi) 16 yayın,

M. Ergin ( çok kişi toplamı) 60 yayın,

Y. Yürüm 53 yayın, 268 atıf,

S. A. Tuncel 49 makale,

A. Tanyolaç 37 makale, 133 atıf,

M. Caner 15 yayın, 227 atıf,

Y. Sarıkaya 14 yayın,

A. Öktemer 3 yayın,

M. Obalı 1 yayın,

S. Durmaz 17 yayın,

H. B. Şentürk 9 yayın,

A. Akar 60 yayın 205 atıf,

Y. İnel 28 yayın, 173 atıf,

Ö. Bekaroğlu 121 yayın, 2340 atıf,

C. Özgen 17 yayın, 29 atıf,

Timur Doğu 58 yayın, 351 atıf,

Tülin Kutsal 41 yayın, 412 atıf,

M. Mutlu 45 yayın, 138 atıf,

Z. Aksu 42 yayın 314 atıf,

N. Kabay 23 yayın,

S. S. Çelebi 14 yayın,

G. Doğu 36 yayın,

E. B. Denkbaş 16 yayın,

D. Şolpan 17 yayın,

N. Külcü 14 yayın,

M. Erbil 13 yayın,

U. Özer 11 yayın ( iki kişi),

M. Cebe 3 yayın,

M. Şimşek 52 yayın (iki kişi),

V. Hasırcı 41 yayın, 231 atıf,

A. Önen 52 yayın, 195 atıf (iki kişi),

N. Bulutcu 5 yayın,

U. Tunca 23 yayın,

O. Okay 67 yayın,

M. Kiremitci 16 yayın, (son 8 ödüllü)

B. Erman 177 yayın ( rekortmen).

P. Ünak 28 yayın, 72 atıf,

T. Ünak 21 yayın 115 atıf.

 

Bazı fizikciler:

N.K.Pak 89 yayın,

T. Çelik (3 ayrı kişi) 67* (fiz 46 gibi), 640 atıf*,

F. Köksal 3 farklı kişi ancak, çoğu fizikci F.Köksal’ın) 89* yayın,

M. Korkmaz 52 yayın, 197 atıf,

Y. Gündüç 33 yayın, 132 atıf,

D. Ülkü 94 yayın, 330 atıf,

Y. Elerman 103 yayın (son ikisi kristalog),

T. Fırat* 21 yayın,

A. Işın 10 yayın,

F. Apaydın 11 yayın,

E. Öztekin 11 yayın, Ö.A.Saçlı 7 yayın,

Ö. Pekcan 132 yayın, M. Erbudak 119 yayın,

E. Sezgin 112 yayın,

T. Uzer 120 yayın

A. R. Kortan 121 yayın,

S. Çıracı 131 yayın,

T. Dereli 75 yayın,

A. Erzan 32 yayın,554 atıf,

R. Güven 20 yayın,456 atıf (Bunlar bilim ödüllü),

Y. Nutku 58 yayın.

 

Diğer bazı bölümler ( özellikle ödüllü TÜBA üyeleri):

A. M. C. Şengör 70 yayın, 1100 atıf,

A. İ. Okay 33 yayın, 1084 atıf,

N. Görür 25 yayın 357 atıf,

A. Barka 31 yayın, 346 atıf (bu kişilerin 10 yayınları deprem sonrası),

E. Meriç 9 yayın,

Ö. Oral 3 yayın,

 

Matematikçiler: T.Terzioğlu 42 yayın, 266 atıf,

A. Aşgar 129* yayın,

S. Akbulut 49 yayın,

A. Ülger 20 yayın 116 atıf,

G. İkeda 12 yayın,42 atıf,

E. Şuhubi 3 yayın, 37 atıf,

H. Bor SCI de 32 yayın, 110 atıf, ancak toplam yurtdışı 110 yayın.

 

Polimer Kimyacıları ve Polimer teknolojisi olarak:

B. Erman 177 yayın,

E. Pişkin 171 yayın,

O. Güven 160 –170 yayın(?),

Y. Yağcı 165 yayın, İ. Bahar 147 yayın,

L. Toppare 116 yayın,

B. M. Baysal 114 yayın,

A. Denizli 96 yayın,

U. Akbulut 89 yayın,

O. Okay 67 yayın,

M. Şimşek 54* yayın,

A. Önen* 52 yayın,

S. A.Tuncel 49 yayın,

Z. Küçükyavuz 33 yayın,

S. Küçükyavuz 24 yayın,

D. Saraydın 35 yayın,

E. U. Akkaya 35 yayın,

A. Güner 30 * yayın,

M. Saçak 29 yayın,

N. Uyanık 25 yayın,

N. Hasırcı 26 yayın,

I. E. Serhatlı 13 yayın.

 

Bazı Tıp mensupları:

Ş. Ruacan 94 yayın, 430 atıf,

M. İlhan 76 yayın, 657 atıf,

P. Ungan 28 yayın, 236 atıf,

A. İ. Berkel 78 yayın,

G. Hiçsönmez98 yayın,

A. O.Çavdar 78 yayın,

E. Kansu 108 yayın,

S. O. Kayaalp 67 yayın,

Ç. Altay 144 yayın,

İ. H. Ulus 50 yayın,

H. Yazıcı 176 yayın. (hepsi ödüllü),

H. Ü. Rektörü T. Özgen 61 yayın, 391 atıf,

P. Doğan 30 yayın, 159 atıf,

N. Özer 20 yayın,

G. Ciliv 29 yayın, 124 atıf,

Ç. Özesmi 31 yayın,

E. F. Tezcan 13 yayın.

 

Bazı biyologlar:

M Öztürk 156 yayın,

E. Arınç 44 yayın, 515 atıf,

E. Bermek 60 yayın,

S. Geldiay 13 yayın,

T. Baytop 7 yayın, G. Bara 11 yayın,

A. Sancar 265 yayın (Bunların hepsi ödüllü)

A. Kence 17 yayın,

A. N. Bozcuk 14 yayın,

M. Kuru 28* yayın.

 

Analitik Kimyacılar:

N. K. Aras 72 yayın, 799 atıf,

M. Doğan 58 yayın, 572 atıf,

F. Kadırgan 43 yayın, 543 atıf,

A. Yıldız 40 yayın, 447 atıf,

S. Akman 33 yayın 345 atıf,

M. Soylak 54 yayın, 315 atıf,

L. Elçi 51 yayın 295 atıf,

Ş. Güçer 36 yayın, 331 atıf,

G. Somer 40 yayın 233 atıf,

T. Gündüz 44 yayın, E. Kılıç 42 yayın, 225 atıf,

B. Salih 40 yayın, 320 atıf,

O. Y. Ataman 37 yayın 218 atıf,

R. Apak 36 yayın, 151 atıf,

Ö. Genç 25 yayın, 172 atıf,

A. Gökmen 28 yayın,

A. R. Türker 21 yayın 108 atıf,

F. Köseoğlu 24 yayın,

S. Bektaş 20 yayın,

E. Henden 12 yayın, 190 atıf,

M. Volkan 18 yayın,

H. Özyörük 10 yayın,

A. Ülgen 10 yayın,

H. Özbal 8 yayın,

S. Aygün 8 yayın,

H. B. Şentürk 9 yayın,

P. Çağlar 10 yayın,

İ. Gökmen 5(?) yayın,

G. Nişli 7* yayın.